Plak nedir konu başlığı birçok müzik tutkunu tarafından arama motorlarında aratılmıştır. Plaklar eski dönemlerin yıldız müzik dinleme aracıdır. Plaklar, ses kayıtlarını saklamak ve oynatmak amacı ile kullanılmış, devinim sağlayan, büyülü bir ambiyansa sahiptir. Bu özellikleriyle geçmişten bugüne müzik tarihinde önemli bir rol oynamaktadır. Plaklar, Avrupa’dan Orta Asya’ya kadar müziği, yaşam alanlarımıza taşımaktadır. Bununla birlikte yeni jenerasyonun da kalbinde kalmayı başarmıştır.

Plak objesinin yapımı da ilgi çekici bir süreçte gerçekleşmektedir. Vinil adı verilen farklı bir tür polimer malzemeden üretilmiştir. Genellikle daire şekildedir. Plakların her iki yüzü de müzik kaydedilen ve oynatılan ses  formatları olarak kullanılır. Siyah bir renge sahiptir. Tek başına ses çıkaramazlar. Ses çıkarmaları için gramofona ihtiyaç duyarlar. Gramofon nedir diye sorulacak olursa plağın ses çıkarmasına yarayan alet denebilir.

Plak Tarihi

Plak tarihi ilk olarak 1877 yılında bir dahinin aklında, düşünce olarak tohum atmıştır. Gramofonun, 1877 yılında Thomas Edison tarafından icat edilmesiyle, plak aracılığı ile çalınan müzik, geniş bir topluma ulaşmıştır. O yıllardan bu yana, plaklar birden farklı boyda ve hızda üretime geçmiştir. En yaygın plaklar 12 inç çapında ve 33 1/3 devir/dakika hızında dönebilen plaklardır.

Kaydedilen sesin saklanması, depolanması ve çalıma hazır halde olması  için temel bir formata sahiptir. Tarihte ilk üretilen plaklar, analog ses kaydının bir disk üzerine kesilmesi sayesinde kaydedilmiş ve ardından aynı plak üzerinden oynatılmıştır. Bu plaklar, zaman içerisinde geliştirilmiş, performansı ve kalitesi artırılmıştır. Farklı boyutlarda üretimi sağlanmıştır. 20. yüzyılın ortaları tarihi gelindiğinde, plaklar müzik endüstrisinde vazgeçilmez bir format haline gelmiştir.

Plak CD Arasındaki Farklar 

Plak CD arasındaki farklar gözle görülebilecek kadar basittir. Cdler, plaklardan çok daha sonra üretilmiştir. İkisi de oval bir görünüme sahip olsa da renk ve boyut olarak farklılık gösterirler. Cdlerin plaklara göre depolama alanı azdır. CD ve plaklar farklı ses formatları olup bu özellikleriyle birbirlerinden ayrılırlar.

  1. Fiziksel Yapı Özellikleri: CD (Compact Disc): Plastik ve arkası gökkuşağı renklerini yansıtan bir disk içindedir. Ses verilerini dijital olarak depolar. Plaklar, Vinil bir malzeme ile üretilmiştir. Oluklu bir yapıya sahiptir. Genel olarak 33 1/3 veya 45 devir/dakika hızında dönen bir disktir.
  2. Veri Depolama ve Format: CD, dijital medya verilerini saklamak için kullanılır. MP3, WAV, gibi dijital formatlar aracılığı ile ses veya veri dosyalarını depolar ve saklar. Plak ise analog ses titreşimlerini oluklarının bünyesinde depolar ve çoğu zaman müziği veya sesi analog format haline getirir.
  3. Ses Kalitesi: CD formatı genelde yüksek standartta ve kalitede dijital bir ses deneyimi sunar. Plak formatı ise normal olarak analog durumunda oldukları için sıcak ve kendine özgü, eşsiz bir ses sunar. Bazı müzik tutkunlarına göre bu format kalitesi daha doyurucu ve zengindir.
  4. Dayanıklılık: CD’ler plaklara göre daha dayanıklıdır. Çizilmelere karşı plaklara göre daha direnç gösterirler. Cdlerin yanı sıra plaklar, çizilmelere daha açıktır. Bu plakların çizikleri olması, ses kalitesini olumsuz düzeyde etkileyebilir.
  5. Okuma Cihazları: CD formatı, optik okuyucular ile okunur. Çoğu zaman CD çalarlar veya bilgisayar gibi teknolojik cihazlarla kullanılır. Plak, manyetik bir kartuş içinde devinim yaratır. Bu kartuş, bir pikap veya plak çalar yardımıyla ses çıkarır.

Bu formatların özellikleri ve kullanım alanları arasındaki bağ birbirine yakındır. Kullanan kişilerin tercihlerine, ses ve ton kalitesi beklentilerine göre değişir. Ayrıca teknolojik altyapılarına paralel olarak farklılık gösterebilir.

İlginçtir ki, plak formatları dijital çağın ortasında yani günümüzde dahi varlığını sürdürmeye devam etmektedir. Analog sesin sıcaklığı ve plakların özgün estetiği, bazı müzikseverler arasında hala tercih edilen bir format olmaya devam etmektedir. Özellikle bağımsız müzik şirketleri ve sanatçılar, plakları yayınlamak ve dinle sunmak için bir takım farklar ortaya sererler.

Plak Çeşitleri

Bütün plaklar farklı özelliklere sahiptir. Bununla birlikte kullanım sebebine ve ses düzeyine sahiptir. Plak koleksiyonu yapan insanlar ve müzik tutkunları farklı plak çeşitlerini tercih ederler. Müziklerini bu farklı formatlarda dinlemekten daha zevk alırlar. En yaygın plak çeşitleri şunlardır:

  1. LP (Long Play): Bu plakaların büyük bir kısmı 33 1/3 devir/dakika hızında çalmaktadır. Genellikle 12 inç çapında olurlar ve uzun çalım için uygun plaklardır. LP plakların birçoğu albümler için kullanılır.
  2. EP (Extended Play): Bu plaklar, 10 inç veya 12 inç boyutlarındadır. 33 1/3 veya 45 devir/dakika hızlarında çalınırlar. Çoğu zaman bir albümden daha az parça barındıran plaklardır. Sadece birkaç şarkı içerirler.
  3. Single (45’lik): Genel olarak 7 inç boyutundadırlar. 45 devir/dakika hızında çalınırlar. Bir veya iki şarkı kapasitesinde plaklardır. Single çeşidi plaklar genellikle radyoda çalmak ve şarkı tanıtımında kullanmak için uygundur.
  4. 78 Devir Plaklar: En eski plak modellerinden biridir. 10 veya 12 inç çapında, 78 devir/dakika hızında çalınırlar. Bu tür plaklar çoğunlukla eski kayıtları içerir.
  5. Picture Disc (Resimli Plak): Bu plaklar adından da belli olduğu gibi dekoratif amaçlar için tasarlanmıştır. Ses kalitesi diğer plaklara kıyasla daha düşük olabilir.
  6. Renkli Plaklar: Bütün plakların doğal rengi siyahtır, fakat bazıları bu rengin dışına çıkmıştır. Özel tasarım renkli plak çeşitleri de vardır.Bu plaklar genellikle koleksiyoncular tarafından tercih edilir.

Plak Nasıl Saklanır

Plak nasıl saklanır diye soracak olursanız; bunu birkaç adımda açıklayabiliriz. Bu adımları yerine getirmek, antika plaklarınızın uzun ömürlü olmasına destek olacaktır. Plaklar eskiden günümüze kadar varlığını koruyan nadir eserlerden biridir. Bu eserin dikkatlice korunması, gelecek nesillere aktarımını kolaylaştıracaktır.

1. Plaklar dik tutulmadır: Sahip olduğunuz plaklara her zaman dikey olarak saklamak en iyi yöntemler arasındadır. Plaklar her zaman dik olarak raflarda veya özel yerlerde tutulmalıdır. Bu şekilde planlarınız eğilmez, bükülmez ve her zaman dik olarak çalımı hazır halde kalır.

2. Sıcaklık derecesi ve nem kontrolü: Plaklar, aşırı sıcaktan ve nemden olumsuz etkilenir. Ani ısı değişimleri plaklarının üzerinde çizilmelere veya elemelere sebep olabilir.Bu erime plakların ses çıkarmasına yol açar.Planlarınızın ömrünü uzatmak istiyorsanız, sıcaklık derecesinde ve nem kontrolüne dikkat etmelisiniz.Plaklarını hızı her zaman nemin olmadığı kuru bir yerde saklamalısınız.

3. Planlarınızı tozdan arındırmalısınız: Plakların düzgün çalışmasını ve güzel ses çıkarmasını istiyorsanız, tozdan her zaman arınmış halde olmasına dikkat etmelisiniz. Bu yüzden plakları tozdan korumak önemlidir. Bir plak tozlanmış ssa çalma kalitesini düşürebilir. Plaklarınızın tozlanmamasını sağlamak için, Kendi kutusunda saklayabilir, plastik veya cam raflarda muhafaza edebilirsiniz.

4.Güneş Işığından Korunma: Sahip olduğumuz plaklara güneş ışığına maruz bırakmamalısınız. Uzun süreli güneş ışığı alan plaklar,çalma yetisini kaybedebilir. Sadece çalım sırasında sorun çıkarmaz bunun yanında, plak yüzeyinde de ciddi hasarlara yol açabilir.

5. Plakları Temiz Tutma: Plaklarınızı her daim temiz tutmalısınız. Plak temizlemek için özel fırçaları veya bezleri kullanabilirsiniz. plaklardaki toz ve yapışmış kirleri düzenli olarak temizlemek, plakların ömürlerini arttırmaktadır.

6.  Saklama biçimi ve raflar: Plaklarını saklamanın en iyi yolu, onları orijinal kutularında tutmak veya camdan raflara koymaktır. Plaklar için özel olarak tasarlanmış bazı kutularda mevcuttur.

Sıralanan bütün yöntemler yerine getirildiğinde plaklarını kızı uzun süreli kullanıma açık hale getirecektir. Aktarılan maddeler sayesinde sizler de plak nasıl saklanır konusunda bilgi sahibi olabilirsiniz.

 Plak Nasıl Temizlenir?

Plak nasıl temizlenir sorusunun cevabı aslında oldukça basit adımlarla açıklanabilir.Plakların düzenli ve doğru bir şekilde temizlenmesi hem plaklar için hem de kullanıcılar için oldukça önemlidir.Plakların düzgün bir şekilde temizlenip bakımı yapılması kullanıcı deneyimini artırırken, plakların çıkardığı ses düzeyini de paralel olarak etkilemektedir. Aşağıdaki adımları takip ederek planlarınızın temizliğini düzenli olarak yapabilirsiniz.

1. Toz ve Kir Temizliği: Plaklar yapısı gereği üzerinde birden fazla tozu ve kiri barındırırlar. Bu kirleri temizlemek ses düzeyini artıracaktır. Temizlik yaparken kullanacağınız özel plak temizleme fırçalarına ve mendillerine sahip olmalısınız. Plakların temizliğinde kullanılan maddelerin ham yapısı genelde karbon fiberlerdir. Karbon Fiber bezler kiri her daim plaklardan uzak tutar.

2. Plak Temizleme Çözeltisi: Plaklarınızı temizlemenin bir başka yolu da sadece plaklar için hazırlanmış özel solüsyonlardır. Bu solüsyonlar genelde su bazlı veya alkol bazlı sıvılardır. Ayriyeten bütün çözeltiler, sıvı halde olmayıp mendil şeklinde de bulunabilir. Bu çözeltileri veya çözelti içeren mendilleri dairesel hareketlerle plağın üzerinde gezdirerek temizliğini sağlayabilirsiniz.

3. Plak Temizleme Fırçası veya Bez Kullanımı: Plakları temizlerken fırça kullanmak ve mikrofiber bez kullanmak çok önemlidir. Bu şekilde bir kullanım kulaklarınızın uzun ömürlü olmasına katkı sağlar.Bir önceki maddede söylediğimiz plak temizleme çözeltisini, bir beze üstüne sürerek yaydırırsanız; plağın temizlenmesi çok daha kolay olur.

4. Kurutma Süreci: Plak temizleme sıvılarını kurutmak için kapaklarının kapalı olduğuna emin olmalısınız.Sıvıyı uyguladığınız alanın kuruması gereklidir.Plağı kurutmak için dik bir şekilde muhafaza ediniz.Havalandırılmış bir odada tutunuz. Plak kuruduktan sonra ses çıkarmaya hazır olacaktır.

5. Özel Plak Temizleme Cihazları: Nadir olsa da, otomatik plak temizleme makineleri ve vakumlu temizleme makineleri de mevcuttur.Bu tarzda otomatik temizleme makineleri sıkça kullanılmasa da profesyoneller tarafından tercih edilebilir.Plak temizleme cihazları sayesinde plaklar derinlemesine temizlenir.

Plak nasıl temizlenir? Konu başlığı altında verilen maddeleri adım adım uygulayabilirsiniz. Plakların temizlenme aşaması dikkat ve emek ister. Plaklara her zaman narin davranmalı ve onların kırılgan olduğunu bilmelisiniz.temizlik yaparken uyguladığınız güce dikkat etmelisiniz aksi takdirde plağınız kırılabilir.

Örnek verdiğimiz temizleme yöntemleri haricinde bir yöntem kullanırsanız plaklara zarar verebilirsiniz. Böyle bir duruma yol açmamak için doğru ekipman kullanımına dikkat etmelisiniz. Plaklar, doğru bakım ve temizlik yapıldığı sürece uzun ömürlü bir kullanıma sahiptir. Plak bakımı zor olmasa da emek isteyen bir uğraştır.

Aylık veya haftalık bir temizleme rutini oluşturduğunuzda hem sizin için kolay olacak hem de planlarınız her zaman kullanıma hazır halde kalacaktır. Nasıl insanların temizliğe ihtiyacı varsa müzik aletlerinin de bakıma ve temizliğe ihtiyacı vardır.

Doğru sesleri çıkartmaları için doğru bakım yapmak gerekir. Yapacağınız bakım rutin hale geldiğinde plağınız temizlenir ise, hem çok daha iyi ses çıkaracak hem de sizlere daha huzurlu ve sakin bir ortam yaratacaktır. Sizler de bu adımları kullanarak plağınızın kalitesini yükseltebilir, keyifli dakikalar yaşayabilirsiniz.

Bu makalede sizler için plakların genel özelliklerinden, çeşitlerinden ve plak nasıl temizlenir konusundan söz ettik. Plaklar hakkında daha fazla bilgiye sahip olmak istiyorsanız, sayfamıza göz atabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir